روابط اقتصادی دو جانبه ایران و عمان

روابط اقتصادی ایران و عمان

۱- روابط ایران و عمان سابقه ای بسیار طولانی دارد. شما می دانید که مهم ترین بخش روابط پایه ای دو کشور به حضور ایرانیان از گذشته در عمان و روابط خویشاوندی میان بخشی از بلوچ های ایرانی با عمانی ها برمی گردد.. حضور جمعیت ایرانی حاشیه خلیج فارس در کشورهای منطقه و رفت و آمدهای آن ها به تدریج باعث توسعه و رونق تجارت های کوچک میان دو کشور از ابتداء گردیده و رفت و آمد لنچ ها و کشتی های کوچک و قایق های مخصوص حمل محموله های کوچک در جریان بوده است.

در سال های اواخر دوره پهلوی به دلیل ایجاد ظرفیت های روابط سیاسی، روابط اقتصادی هم رو به رشد گذاشت ولی با این وجود نتوانست پا به پای رشد روابط با امارات و قطر حرکت کند به دلیل رشد اقتصادی فزاینده این دو کشور که نسبت به عمان رشد بسیار چشمگیرتری داشتند به طوری که این روابط تحت الشعاع بنادری چون جبل علی، دبی و شارجه قرار گرفت.

در سال های اخیر روابط سیاسی و اقتصادی ایران و عمان شاهد رشد قابل توجهی بوده است به ویژه در یکی دو سال اخیر که ملاحظات سیاسی بر حضور و فعالیت تجار ایرانی در امارات تاثیرگذار گردیده، بخش قابل توجهی از فعالان ایرانی به سمت عمان گرایش پیدا کرده اند. همچنین فرصتی گرانبها برای صادرکنندگان ایران پیش آمده تا کالاهای خود را به سراسر جهان صادرات مجدد کنند.  

اگرچه روابط اقتصادی میان جمهوری اسلامی ایران و سلطنت عمان از رشد و توسعه متوازن و متناسب با روابط سیاسی برخوردار نبوده است اما با امضای برخی اسناد مهم میان دوکشور بسترهای لازم جهت بهره برداری از ظرفیت های موجود به منظور ارتقاء سطح همکاری های اقتصادی فراهم گردیده است. این اسناد عبارتند از:

موافقتنامه بازرگانی، موافقتنامه تشویق و حمایت ازسرمایه گذاری متقابل، موافقت نامه اجتناب از اخذ مالیات مضاعف، موافقتنامه کشتیرانی بازرگانی، موافقتنامه همکاری حمل و نقل هوائی و موافقت نامه بین المللی تاسیس کریدور بین المللی ترانزیت کالا و مسافر(که در اردیبهشت ۱۳۹۰ بین پنج کشور ایران، عمان ، ازبکستان، ترکمنستان و قطر) به امضا رسیده است و  ویادداشت تفاهم های متعدد در زمینه های همکاری بین اتاق های بازرگانی دوکشور، مبادله اطلاعات فنآوری، گردشگری، وهمکاری در زمینه منابع آب، بعلاوه تشکیل کمیته های تخصصی درحوزه های نفت و گاز، همکاری های علمی، امنیتی وسیاسی، گردشگری و کمیته پیگیری اجلاس های کمیسیون مشترک بین دوکشور حاکی ازوجود اراده قاطع مقامات عالیه دودولت برای گسترش روابط در ابعاد مختلف می باشد..

کمیسیون مشترک اقتصادی بین دوکشور نیز به عنوان رکن اصلی توسعه همکاری های اقتصادی درطول بیست و چهار سال گذشته با برگزاری ۱۷ اجلاس موفق گردیده؛ راهکارهای لازم را برای توسعه روابط تجاری و اقتصادی دوکشور ارائه نماید اگرچه لازم است طرح ها و برنامه های پیشنهادی در این کمیسیون متناسب با تحولات داخلی و بین المللی و جهت مرتفع نمودن نیازهای روز دوکشور تدوین و منعقد شود.

بیشتر بخوانید : آمار صادرات و واردات عمان

عمده ترین اقلام صادراتی ایران به عمان عبارتند از:

آهن و فولاد،‌سوخت و میعانات گازی، قیر، روغن صنعتی سبک، صیفی جات و میوه و تره بار، دانه های خوراکی، فرش و موکت، کاتد و قطعات کاتد مسی، دام زنده، غذای کودک، شیشه، سیمان سفید و سیمان پودر نشده، ذغال و کک، کاغذهای کاهی و نیمه شیمیایی، سنگ های ساختمانی، گلاب، زعفران، دوغ، عسل، میگو، …

اما عمده ترین اقلام وارداتی ایران از عمان عبارتند از:

بنزین، دارو، تجهیزات الکترونیکی، خودرو، بنزن و الکیل بنزن سولفونه، لوازم خانگی، منسوجات، روغن ذرت، روغن موتور، جو و ذرت دامی، مواد پلی استر، سس و چاشنی و ادویه، شیر اطمینان، لوازم و ماشین های برقی، کروم، مسواک،…

برخی از مهمترین پروژه های توسعه ای که تا به حال توسط پیمانکاران ایرانی در عمان اجرا گردیده است عبارتند از: پروژه احداث نیروگاه ۳۰ مگاواتی توسط شرکت مپنا در منطقه صنعتی ریسوت استان ظفار، پروژه احداث نیروگاه ۵۰ مگاواتی توسط شرکت ایرانی هیربدان درمسقط، پروژه راه به طول ۲۰کیلومترجاده اصلی در منطقه سمائل توسط شرکت راه و ساختمان ۱۱۵ ، پروژه راه به طول ۵/۲۱ کیلومترجاده اصلی و ۵/۲۲ کیلومتر جاده فرعی دراستان مسندم توسط شرکت کیسون. پروژه ساخت بندر صیادی سویق توسط شرکت مهندسی نام آوران آبسد، پروژه انتقال آب قصر سلطان در منطقه قرم توسط شرکت گام اراک، انجام کاشی کاری قصرهای سلطان قابوس توسط شرکت ایجاد محیط و بافت فرش بزرگ مسجد سلطان قابوس و کاشی کاری های آن …

براساس آمار گمرک ج.ا.ایران، ارزش صادرات غیرنفتی ایران به عمان طی ۴ ماه اول سال ۱۳۹۷ بالغ بر ۳۰۰ میلیون دلار می باشد که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۶۶ درصد رشد داشته است. طی این مدت ۱۰۰ میلیون دلار محصولات آهن و فولاد، ۳۰ میلیون دلار آهن اسفنجی، ۲۸ میلیون دلار شمش آهن، ۶۰ میلیون دلار گازهای نفتی، ۲۰ میلیون دلار دام زنده، ۱۰ میلیون دلار قیر، ۳۰ میلیون دلار روغن های صنعتی، ۱۰ میلیون دلار گندم، ۵ میلیون دلار کلینکر، یک و نیم میلیون دلار سیمان خاکستری، وارد بازار عمان شده است. با توجه به راه اندازی بندر السویق عمان در آینده نزدیک و کاهش قابل ملاحظه هزینه های حمل و نقل دریایی بین دو کشور، امیدواریم تا پایان سالجاری ارزش صادرات غیر نفتی مستقیم از ایران به عمان رشد قابل توجهی داشته باشد.

۲-در حال حاضر سطح روابز اقتصادی و تجاری بین دو کشور دوست و برادر جمهوری اسلامی ایران و سلطنت عمان نسبت به سال های گذشته رشد چشمگیری داشته است به طوری که حجم مبادلات تجاری فیمابین دو کشور طی چهار سال گذشته ۱۱۶٪رشد داشته است و همواره حجم روابط تجاری دو کشور رو به افزایش داشته است.

بیشتر بخوانید : اقتصاد عمان در سال ۲۰۱۹

۳- جاذبه ها یا زمینه های سرمایه گذاری در حوزه صنعت و معدن برای فعالان تجاری عمانی عمدتاَ معادن کرومیت و سایر فلزات و نیز پتروشیمی و هتل سازی می باشد. در حال حاضر دولت عمان قرار است در منطقه آزاد چابهار یک شهرک صنعتی تجاری احداث نماید که تفاهم اولیه آن در هفدهمین اجلاس کمیسیون مشترک همکاری های اقتصادی ذو کشور در تیرماه سالجاری با سفر جناب آقای شریعتمداری وزیر محترم صنعت، معدن و تجارت به عمان، مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

۴- مطلع هستید که برای توسعه و گسترش روابط تجاری دو کشور بایستی بسترها و زیرساخت های مناسب بین دو کشور تکمیل شود. خوشبختانه طی دو سال گذشته زیرساخت های حمل و نقل دریایی نسبت به گذشته بهتر شده است. در حال حاضر دو خط کشتیرانی دریایی از بنادر خرمشهر و بندرعباس از ایران و بندر صحار در عمان در حال فعالیت هستند و در آینده نزدیک نیز خط بندر چابهار به صحار راه اندازی خواهد شد. ضمناَ بندر السویق که نزدیکترین بندر به بنادر جنوبی ایران می باشد، در آینده بسیار نزدیک افتتاح خواهد شد. قطعاَ راه اندازی این بندر کمک شایانی به کاهش هزینه های حمل و نقل دریایی و نیز تردد لنچ های چوبی و افزایش صادرات کالاهای ایرانی از جمله میوه و تره بار و مصالح ساختمانی منجر خواهد شد. درخصوص زیرساخت حمل و نقل هوایی، خوشبختانه در حال حاضر چهار خط هوایی ایرانی و عمانی شامل؛ عمان ایر، سلام ایر، کیش ایر و آسمان بین شهر مسقط با تهران، شیراز، مشهد، کیش و لار برقرار است و در آینده نزدیک خط هوایی شیراز به صحار نیز راه اندازی خواهد شد. قرار است خط هوایی سلام ایر مسیر مسقط-مشهد را نیز برقرار کند و در خصوص زیرساخت سوم که یکی از مهمترین زیرساخت های مورد نیاز تجارت دو کشور می باشد، تسهیلات ویزا برای اتباع دو کشور است. با پیگیری های بعمل آمده توسط این نمایندگی از حدود دوماه قبل برای کلیه اتباع ایرانی روادید عمان در فرودگاه مسقط به طور سریع صادر می شود. در صورتی که قبلاَ برای دریافت روادید عمان حدود سه هفته زمان لازم بود با هزینه های بالا اما الان این زمان به ۱۰ دقیقه در موقع ورود و کاهش ۸۰درصدی هزینه ها می باشد. همچنین برای اتباع عمان برای سفر به ایران نیز از امروز(دوشنبه ۵ شهریور) روادید بدون مراجعه به سفارت و به صورت الکترونیکی و بدون مهر خروج روی گذرنامه می باشد. خاطرنشان می سازد که تعداد ویزاهای صادره برای اتباع عمانی و غیر عمانی تا پایان تیرماه امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل …. افزایش یافته است.

۵- براساس آمار گمرک ج.ا.ایران در سال ۱۳۹۶ اولین و مهمترین قلم صادراتی ایران به عمان محصولات آهن و فولاد بوده است. به طوری که حدود یک میلیون تن محصولات مذکور به عمان صادر شده است. ازجمله میله گرد، تیرآهن، شمش آهن، آهن اسفنجی و شرکت ها و کارخانجات بزرگ ایران در عمان، دفاتری تاسیس نموده اند و از طریق عمان به کشورهای دیگر محصولات خود را صادرات مجدد می نمایند. درخصوص سیمان، صادرات مجدد آن به یمن از طریق عمان صورت می گیرد و هلدینگ های ایرانی در حال بررسی جهت احداث کارخانجات سیمان و آهن و روغن خودرو در مناطق آزاد هستند.

۶- این نمایندگی کلیه موانع و چالش های فرا روی تجارت دو کشور را شناسایی نموده است وطبق برنامه در دستور کار خود درج و از طریق رایزنی و پیگیری وملاقات با مقامات ذی ربط عمانی به تدریج آن ها را حل و فصل می نماید. از جمله نسبت به زیرساخت هایی که در موارد قبلی بدانها اشاره شد. در سفارت دو بخش اقتصادی و تجاری به سئوالات ارباب رجوع و مکاتبات شرکت های خصوصی و بازرگانا پاسخ داده می شود و مشاوره های لازم جهت سرمایه گذاری و تجارت با عمان را ارائه می نماید و تمام تلاش نمایندگی در راستای ارتقاء سطح روابط تجاری به سطح مطلوب می باشد.

۷- ظرفیت های موجود عمان برای فعالات تجاری و سرمایه گذاری ایرانی؛ به نظر می رسد که عمان می تواند نقش یک پایگاه و سکوی پرتاب محصولات ایرانی به کشورهای پیرامونی تلقی گردد. مطلع هستید که عمان سه منطقه آزاد تجاری از جمله صحار، دقم و صلاله دارد که شرکت های ایرانی می توانند در یکی از این مناطق به صورت صد در صد مالکیت و معاف از پرداخت مالیات و گمرک محصولات خود را فرآوری و به کشورهای جهان از جمله اعضای شورای همکاری خلیج فارس و کشورهای آفریقایی و اروپایی و حتی آمریکا روانه سازند بخصوص در حوزه های صنایع غذایی، مصالح ساختمانی، معدنی و پتروشیمی

منبع : سایت سفارت جمهوری اسلامی ایران در عمان – مسقط